Radio Archief

 
2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017

DE ZEVENDE HEMEL

Een special over karma, en de column van Varamitra
Uitzenddatum: Zaterdag 7-2-2009 15:00 - 16:00 NPO Radio 5
bekijk podcast
Podcasts

Karma

Karma is de wet van oorzaak en gevolg, zegt men. Een belangrijk leerstuk van het boeddhisme. Maar niet een van de gemakkelijkste en helderste.

Aangereden honden en mensen, brand, diefstal en moord komen er aan te pas om duidelijk te maken wat karma eigenlijk is.

Agnes Sommer zat ermee: Is karma een wet of een lot? Kun je daar dan toch onderuit? Kun je hoeveelheden karma berekenen en manipuleren, net als schuld en boete? Wat kun je eigenlijk met karma?
Sommer maakte een ronde langs boeddhistische leraren van verschillende pluimage: Jiun Roshi van Zen Centrum de Noorder Poort, Varamitra van Boeddhistisch Centrum Haaglanden, Henk Barendregt van de theravada-traditie, Sander Ossevoort van de Diamantweg en Han de Wit van de Shambhalaschool.

Van Agnes Sommer verscheen deze maand ook een artikel over dit programma in de Boswijzer, de maandelijkse nieuwsbrief van de Stichting Vrienden van de Boeddhistische Omroep:

Vliegen op de voorruit
Een jonge vrouw, aanhanger van de Diamantweg van Ole Nydahl, een Tibetaanse stroming in een modern legerjasje, vertelde eens dat ze door deze boeddhistische leer eindelijk begreep waarom ze als kind zo gepest werd: waarschijnlijk had ze in een vorig leven iets minder fraais uitgehaald.

Deze opvatting van karma kom je vaker tegen. Daar hoort ook het omgekeerde bij: het geloof dat slechte daden nu onherroepelijk zullen leiden tot vreselijke gevolgen later, eventueel in een volgend leven. Het gaat dan om mensen die het diep betreuren als er veel vliegen op hun voorruit zitten, want dat betekent dat die door hun schuld zich te pletter hebben gevlogen.  Met als onvermijdelijk gevolg: slecht karma. Maar ook om mensen die blikken wormen kopen in de hengelshop om ze in het gras buiten leeg te kiepen, in de zekerheid dat hun karma er van opknapt.

Anderen vinden dit een veel te simplistische en eigenlijk foutieve opvatting van karma. Karma zou eigenlijk niks meer en niks minder zijn dan het eeuwige proces van verandering, van oorzaak en gevolg. Ook de man die deze visie aanhing, was er van overtuigd dat een goede daad ook een mooi effect heeft. Wanneer dan ook.
Programmamaker Agnes Sommer is daar niet zo van overtuigd: ‘Ik weet niet wat voor effect mijn goede en mindere daden hebben. Ik moet altijd denken aan de onbedoelde gevolgen van daden. En dat het idee van karma dus een zware nadruk legt op de intenties. En dat dat weer nieuwe problemen oproept, zoals de kwestie of intentie het gevolg heiligt. Als je al kunt weten wat het gevolg is.’

En dan is er nog de vraag of de karma-denker niet altijd wel in meer of mindere mate ergens gelijk krijgt. De tijd tussen oorzaak en gevolg is immers dermate rekbaar dat het wel generaties kan duren voordat een oorzaak zijn gevolg krijgt. Dan kun je dus nauwelijks nog spreken van aanwijsbare oorzaken en gevolgen, maar wordt het een abstracte gedachte-exercitie. Wat kun je dan nog met karma?


De column
Verder: de column van Varamitra

Presentatie: Marlous Lazal
Samenstelling: Agnes Sommer