Radio actueel

 

Hemelsbreed

Bewustzijnsverruimende middelen en verlichting
Uitzenddatum: Zaterdag 29-12-2012 15:00 - 16:30 NPO Radio 5
bekijk podcast
Podcasts

Hemelsbreed deel 1: 15:00 - 16:00

(1)bodhitv_drugsmaand_300.jpg

De laatste radiouitzending van dit jaar staat geheel in het teken van de relatie tussen bewustzijnsverruimende middelen en verlichting. We gaan in op de historische achtergronden, we spreken met mensen die met dit doel drugs gebruiken en we staan stil bij de vraag: wat te doen met de ethische aspecten van de boeddhistische leer bij een kunstmatig opgewekte verlichtingservaring?


De Crazy Wisdom van Chögyam Trungpa

CTrungpa Rinpochehögyam Trungpa was een succesvolle Tibetaanse leraar. Hij stichtte Shambhala en de Naropa University, maar was en is ook een omstreden figuur. Hij deinsde er bijvoorbeeld niet voor terug om grote hoeveelheden alcohol achterover te slaan, voor, na en tijdens zijn dharmatoespraken. Hij zag zichzelf graag in wat hij de traditie van de ‘crazy wisdom’ noemde. Han de Wit was een tijdje zijn persoonlijke verzorger en maakte de gekke wijsheid van dichtbij mee.

Boeddha's in coffeeshops

In veel coffeeshops staan boeddhabeelden. Heeft dat vooral te maken met de rustige uitstraling van zo’n beeld? Of zou je misschien door het roken van een joint makkelijker verlicht raken? En wat levert dat dan op? Marlous Lazal stond voor u tussen de dampen en praatte met een uitbater eigenaar en zijn bezoekers.

Santo Daime - Gebruik in een religieuze context

Liesbeth van DorstenVeel sjamanistische tradities kennen het gebruik van geestverruimende middelen, al is dat dan meestal voorbehouden aan de sjamaan.
Bij Santo Daime, de beweging die in de jaren dertig van de vorige eeuw door Mestre Irineu in Brazilië werd gesticht, wordt het middel ayahuasca tijdens rituele bijeenkomsten juist door alle gelovigen ingenomen. Liesbeth van Dorsten vertelt aan Ton Maas hoe Santo Daime is ontstaan en wat de werking is van ‘het sacrament’, zoals de ayahuasca wordt genoemd.


 

Hemelsbreed deel 2: 16:00 - 16:30

Soma en amarit

De vijfde boeddhistische leefregel vraagt dat men ‘belooft zich te onthouden van gefermenteerde dranken die leiden tot onoplettendheid’. Dit wordt tegenwoordig – en zeker in het westen –  geïnterpreteerd als een absoluut verbod op het gebruik van alcohol, verdovende middelen en soms ook tabak. Met het afkondigen van deze leefregel leek de Boeddha radicaal afstand te nemen van bepaalde aspecten van het hindoeïsme, waarin extase-opwekkende middelen belangrijke onderdelen waren op de weg naar de verlichting.

Jan HoubenToch is de tegenstelling niet zo absoluut als op het eerst gezicht lijkt. Tantrisch boeddhistische teksten spreken bijvoorbeeld over  bewustzijnsverruimende middelen en extatische praktijken als snelwegen naar de verlichting. Ook worden cannabis en opium vaak gezien als geneesmiddelen.

Van Sri Lanka tot Japan wordt door boeddhisten gespeculeerd over amarit, het aan soma verwante levenselixer of godendrank. Dat roept de vraag op naar het waarom van de vijfde leefregel en in welke context – of beter gezegd tegen welke context in – hij werd geformuleerd. Fred Gales legt deze vraag voor aan onder andere Jan Houben, professor Vedische studies aan de Sorbonne.

De agenda
Informatie volgt nog