Wil de echte werkelijkheid opstaan?

Terug naar 'What the Bleep do We Know?!'
 

 

Wil de echte werkelijkheid opstaan?
Over de film What The Bleep Do We Know?!

Sinds de opkomst van de moderne wetenschap en techniek zitten we opgescheept met een heel factueel, eenduidig en lineair begrip van de werkelijkheid. De quantum-mechanica, nieuwe inzichten in de werking van de hersenen, de waarnemingspsychologie en moderne spirituele inzichten hebben dit begrip bijgesteld. Ook het boeddhisme heeft hieraan bijgedragen. Zegt de Hartsoetra niet: “Vorm is leegte, leegte is ook vorm, leegte is niet anders dan vorm, vorm is niet anders dan leegte”? Hoe er ook aan dit traditionele werkelijkheidsbeeld geknabbeld wordt, bij de meeste mensen staat het nog recht overeind. Een paradigma van eeuwen is een ingebouwd gewoontepatroon geworden en niet zo maar te veranderen. We betrappen onszelf allemaal keer op keer op het geloof in een schijnbaar eenduidige werkelijkheid.

Wetenschap en spiritualiteit verbonden
De makers van de film What The Bleep Do We Know?! hebben het plan opgevat om dit kwaad te bestrijden door middel van een film, waarin ze wetenschap en spiritualiteit met elkaar verbinden. We kennen deze verbinding door de Mind/ Life conferenties waarin de Dalai Lama bekende wetenschappers ontmoet om over de interface tussen spiritualiteit en wetenschap te praten. In What The Bleep kunnen we ons identificeren met de hoofdpersoon, de fotografe Amanda, gespeeld door de Oscarwinnares Marlee Matlin (uit Children of a Lesser God). We zien hoe ze een werkelijkheid waarneemt die duidelijk gekleurd is door haar verwachtingen, emoties, verbeelding en gewoontepatronen. Langzaam wordt ze met een onderliggende realiteit geconfronteerd die zich niet aan haar interne maatstaven wenst te houden, zodat haar werkelijkheidsbeeld door de film heen wordt bijgesteld. Deze in de film gesuggereerde onderliggende werkelijkheid wordt sterk bepaald door de kwantumfysica. Het is waar dat de kwantumtheorie, door de oude axioma’s van de wetenschap omver te gooien, ook aan ons traditionele wereldbeeld morrelt. Maar het onzekerheidsprincipe van Heisenberg, dat voor subatomaire deeltjes opgaat, wordt in de film wat al te gemakkelijk op de waarnemingswerkelijkheid geprojecteerd, zodat Amanda opeens met meerdere identieke ballen en ballenjongens geconfronteerd wordt die op verschillende plaatsen tegelijk blijken zijn; een cinematografisch bevredigend, maar inhoudelijk enigszins dubieus effect. En zo zijn er meer voorbeelden te noemen.

Spirituele fysici
De film is een mengsel van speelfilm scenes, interviews met wetenschappers en spirituele leraren, en animatiescènes. De makers beschouwen de geïnterviewden als een koor in een klassieke tragedie dat het drama van Amanda becommentarieert. De wetenschappers zijn nogal spiritueel ingesteld, zoals de fysici William Tiller en Amit Goswani, die allebei verbonden zijn aan het Institute of Noetic Studies, maar het zijn authentieke wetenschappers. Jammer dat er niet ruimer gekeken is bij de keuze van de mystici/spirituele leraren. De voornaamste persoon hier is JZ Knight die een zekere Ramtha, een verlichte spirit uit het oude Atlantis, channelt. Haar optreden is geen toeval, wanneer blijkt dat de drie filmmakers, waarvan William Arntz het belangrijkste lijkt, lid zijn van de Ramtha School of Enlightenment, evenals de meest optredende wetenschapper, Joseph Dispenza.

En dan nog de bleep. Wanneer de censuur in Amerika een vloek wil wegwerken, zoals “fuck”, vervangen ze die door een bliepje. Grapje van de filmmakers.

Meino Zeillemaker



De BOS zendt deze film uit omdat hij een relevante discussie oproept: kan materie door mentale processen gestuurd worden? Een vraag die in een aantal boeddhistische tradities aan de orde komt.